Có những ngày, điều khó nhất là bước ra khỏi xe

Tôi có một người bạn làm cùng ngành phát triển phần mềm. Suốt gần nửa năm, ngày nào anh ấy cũng ngồi trong xe hơn 20 phút sau khi lái xe vào tầng hầm gửi xe của công ty.

Anh không ngủ thêm, cũng chẳng lướt điện thoại. Chỉ ngồi nhìn dòng người lần lượt bước ra khỏi xe, đợi đến khi còn hai, ba phút nữa là hết giờ chấm công mới mở cửa bước xuống.

Tôi biết chuyện này vì có một hôm xe tôi phải mang đi bảo dưỡng, nên tôi đi nhờ xe anh đến công ty.

Sau khi đỗ xe, anh vẫn ngồi im. Tôi tưởng anh đang đợi ai đó, nhưng vài phút trôi qua, anh vẫn chỉ nhìn về phía trước, vẻ mặt mệt mỏi.

Tôi hỏi có chuyện gì à.

Anh cười, nói rằng mình chưa muốn lên văn phòng.

Lúc đó, tôi mới biết có những người đã mệt mỏi đến mức ngay cả việc bước vào nơi làm việc cũng cần phải tự thuyết phục bản thân.

Bạn tôi làm ở bộ phận bàn giao sản phẩm cho khách hàng trong một công ty phát triển phần mềm. Công việc của anh là phối hợp với đội phát triển, kiểm thử và kinh doanh để đảm bảo sản phẩm được bàn giao đúng yêu cầu, đồng thời xử lý các vấn đề phát sinh từ phía khách hàng.

Lương không thấp, công việc tương đối ổn định. Nhưng anh phải chịu trách nhiệm cho rất nhiều thứ mà bản thân không có quyền quyết định.

Lập trình viên giao tính năng trễ, khách hàng tìm anh. Sản phẩm có lỗi sau khi triển khai, khách hàng cũng gọi anh. Kinh doanh đã hứa với khách hàng một thời hạn quá gấp, người phải đứng ra giải thích vẫn là anh.

Có những vấn đề anh biết cần thêm thời gian để xử lý, nhưng cấp trên vẫn yêu cầu bàn giao đúng tiến độ. Đến khi khách hàng phàn nàn, anh lại là người đầu tiên bị gọi vào họp.

Có lần, một sản phẩm được bàn giao khi vẫn còn những lỗi chưa được xử lý triệt để. Trước đó, anh đã nhiều lần cảnh báo và gửi email nêu rõ rủi ro. Tuy nhiên, vì dự án đã trễ tiến độ, cấp trên vẫn yêu cầu triển khai trước, những vấn đề còn lại sẽ xử lý sau.

Vài ngày sau, khách hàng phản hồi rằng sản phẩm không hoạt động như mong đợi và yêu cầu công ty giải thích.

Trong cuộc họp nội bộ, cấp trên yêu cầu anh viết báo cáo phân tích sự việc, đồng thời muốn anh ghi rằng bộ phận bàn giao chưa kiểm tra đầy đủ trước khi chuyển giao sản phẩm.

Anh không đồng ý vì những rủi ro đó đã được báo cáo từ trước, còn quyết định bàn giao là kết quả trao đổi giữa nhiều bên.

Sáng hôm sau, cấp trên công khai chỉ trích anh thiếu tinh thần trách nhiệm, chỉ giỏi giải thích khi có vấn đề xảy ra.

Điều khiến anh thất vọng nhất không phải là bị mắng, mà là những người từng đồng ý rằng sản phẩm cần thêm thời gian kiểm thử lại chẳng ai lên tiếng.

Sau hôm đó, anh bắt đầu mất ngủ. Gần như sáng nào anh cũng tỉnh giấc vào khoảng bốn, năm giờ, rồi cầm điện thoại kiểm tra email và nhóm công việc xem có khách hàng nào khiếu nại hay có ai nhắc đến tên mình không.

Tối Chủ nhật trở thành khoảng thời gian anh ghét nhất trong tuần. Chỉ cần nghĩ đến việc sáng hôm sau phải mở máy tính, đối mặt với những email chưa trả lời và những cuộc họp không biết sẽ xảy ra chuyện gì, anh đã thấy nặng nề.

Tôi và vài người bạn đều khuyên anh nghỉ việc.

Anh nói mình cũng muốn nghỉ, nhưng vừa mua nhà chưa lâu, mỗi tháng đều phải trả tiền vay mua nhà. Tiền sửa sang vẫn còn nợ một ít, còn khoản tiết kiệm chỉ đủ trang trải khoảng hai tháng nếu không có thu nhập.

Trong ngành phần mềm, tìm được công việc phù hợp đôi khi mất vài tháng. Anh không thể nghỉ ngay rồi mới bắt đầu lo chuyện tiền bạc.

Vì vậy, câu anh thường nói nhất là:

“Đợi thêm một chút nữa.”

Đợi dự án hoàn thành, đợi nhận tiền thưởng, đợi tiết kiệm thêm một ít, đợi tình hình công ty khá hơn.

Nhưng mỗi khi một lý do kết thúc, lại có một lý do khác xuất hiện. Dự án này vừa bàn giao xong thì dự án tiếp theo bắt đầu. Khách hàng cũ vừa hết phàn nàn thì khách hàng mới lại có vấn đề.

Anh cứ chờ một thời điểm thích hợp để nghỉ việc, nhưng chẳng bao giờ cảm thấy mọi thứ đã thực sự sẵn sàng.

Tôi nghĩ điều khiến người ta mệt mỏi nhất đôi khi không phải là công việc quá nhiều, mà là phải tiếp tục chịu đựng một thứ mình không muốn làm trong khi không biết mình còn phải chịu đựng đến bao giờ.

Rồi một ngày thứ Sáu, cấp trên lại gọi anh vào yêu cầu xác nhận rằng những vấn đề của dự án xuất phát từ việc bộ phận bàn giao chưa kiểm tra đầy đủ. Nếu không, kết quả đánh giá quý và tiền thưởng của anh có thể bị ảnh hưởng.

Trở về chỗ ngồi, anh viết xong email xin nghỉ việc nhưng cuối cùng vẫn lưu vào bản nháp.

Tối hôm đó, anh rủ tôi đi uống vài ly. Tôi tưởng anh lại muốn than phiền về công ty, nhưng lần này anh nói mình đã quyết định đặt ra một thời hạn cuối cùng.

Năm tháng.

Trong năm tháng ấy, anh sẽ tiết kiệm đủ tiền để trang trải các chi phí thiết yếu trong sáu tháng, hoàn thành những phần việc quan trọng đang phụ trách và chủ động tìm công việc mới.

Hết thời hạn đó, anh sẽ nghỉ việc, kể cả khi chưa tìm được chỗ làm mới.

Thật lòng mà nói, tôi không tin lắm. Trước đây, anh đã nhiều lần nói muốn nghỉ, nhưng sáng hôm sau vẫn đi làm bình thường.

Nhưng lần này, anh thực sự bắt đầu thay đổi.

Anh tạm dừng kế hoạch sửa sang nhà cửa, không mua chiếc xe đã xem suốt mấy tháng. Mỗi khi nhận lương, anh đều để riêng một khoản tiết kiệm, đồng thời dành thời gian cập nhật CV và liên hệ với những đồng nghiệp cũ.

Trong công việc, anh cũng không còn cố gắng nhận hết trách nhiệm về phía mình.

Những chỉ đạo quan trọng được đưa ra trong cuộc họp, anh sẽ gửi email xác nhận lại. Nếu sản phẩm còn lỗi chưa được xử lý, anh ghi rõ tình trạng, rủi ro và những bên liên quan, thay vì tự đứng ra nhận trách nhiệm cho quyết định nằm ngoài quyền hạn của mình.

Anh vẫn làm việc nghiêm túc, nhưng không còn cố gắng chứng minh bản thân bằng cách chấp nhận mọi yêu cầu.

Kết quả là tiền thưởng của anh bị giảm một phần. Cấp trên cũng lạnh nhạt hơn, ít giao cho anh tham gia các dự án quan trọng.

Trước đây, anh rất sợ bị đánh giá thấp. Nhưng bây giờ, anh nói với tôi rằng mình không còn quá bận tâm nữa. Dù sao, anh cũng đang chuẩn bị cho một con đường khác.

Điều kỳ lạ là công ty chẳng có gì thay đổi. Khách hàng vẫn phàn nàn, dự án vẫn có vấn đề, cấp trên vẫn đưa ra những yêu cầu vô lý như trước.

Nhưng thời gian anh ngồi trong tầng hầm gửi xe ngày càng ngắn lại.

Trước đây, mỗi lần bị phê bình, anh thường nghĩ đi nghĩ lại, tự hỏi liệu mình có thực sự kém cỏi hay không. Bây giờ, anh chỉ nghĩ rằng một ngày nữa đã trôi qua, và anh lại tiến gần hơn đến thời điểm rời đi.

Đến tháng thứ ba, anh nhận được lời mời làm việc từ một công ty phần mềm khác.

Mức lương thấp hơn một chút, công ty nhỏ hơn và quãng đường đi làm xa thêm hơn mười phút. Nhưng sau khi cân nhắc, anh vẫn quyết định nhận lời.

Anh nói mình không cần một công việc hoàn hảo. Anh chỉ muốn tìm một nơi mà mỗi sáng thức dậy, mình không phải tự thuyết phục bản thân rằng có thể chịu đựng thêm một ngày nữa.

Ngày nghỉ việc, chẳng có chuyện gì đặc biệt xảy ra. Cấp trên không giữ anh lại, đồng nghiệp cũng không ai đứng ra bênh vực. Bộ phận nhân sự thu hồi máy tính, thẻ ra vào và hoàn tất thủ tục theo đúng quy trình.

Anh rời công ty mà không có màn chia tay cảm động nào.

Cuộc sống cũng không đột nhiên trở nên dễ dàng. Ở công ty mới, anh vẫn phải làm quen với quy trình khác, sản phẩm khác và những khách hàng có yêu cầu riêng. Thỉnh thoảng, anh vẫn bận đến mức phải tăng ca.

Nhưng có một điều đã thay đổi.

Tháng đầu tiên sau khi nghỉ việc, anh vẫn theo thói quen mở nhóm công việc của công ty cũ ra xem mỗi sáng. Có lúc anh còn định trả lời một câu hỏi về dự án mình từng phụ trách, rồi mới nhớ ra mình đã rời nhóm từ lâu.

Những thói quen ấy cần thời gian để biến mất, nhưng cảm giác mỗi ngày đều không muốn bước ra khỏi xe thì không còn quay trở lại nữa.

Câu chuyện của anh khiến tôi nghĩ rằng, nếu một ngày nào đó mình cũng cảm thấy cuộc sống ngột ngạt, có lẽ điều đầu tiên cần làm không phải là cố gắng vui vẻ hơn, hay tìm cách giải tỏa bằng những chuyến du lịch và mua sắm.

Mà là dừng lại để hỏi bản thân:

Rốt cuộc, điều gì đang lặp đi lặp lại mỗi ngày và âm thầm bào mòn mình?

Là công việc, một mối quan hệ, những khoản nợ, hay việc phải liên tục làm những điều mà bản thân không đồng tình?

Có những vấn đề có thể giải quyết ngay, nhưng cũng có những thứ cần thời gian. Nếu chưa thể thay đổi ngay, chúng ta vẫn có thể bắt đầu bằng những việc nhỏ: tiết kiệm thêm tiền, học một kỹ năng mới, cập nhật CV hoặc tìm kiếm những cơ hội khác.

Không nhất thiết phải nghỉ việc ngay ngày mai. Nhưng ít nhất, hãy có một kế hoạch và một thời hạn để hướng đến.

Bởi đôi khi, điều giúp chúng ta tiếp tục bước qua những ngày khó khăn không phải là tin rằng mọi thứ sẽ sớm tốt đẹp hơn, mà là biết mình đang từng bước tiến gần đến một lựa chọn khác.

Con người có thể chịu khổ, có thể tạm gác lại những dự định cá nhân để giải quyết trách nhiệm trước mắt.

Nhưng đừng để bản thân phải chịu đựng mãi mà không biết vì điều gì, và cũng không biết đến bao giờ mới có thể dừng lại.

Tôi vẫn nhớ lần gần đây nhất anh lái xe đưa tôi đến gần công ty mới.

Sau khi đỗ xe trong tầng hầm, anh tắt máy, cầm bữa sáng đặt trên ghế phụ rồi mở cửa bước xuống ngay.

Tôi ngạc nhiên hỏi:

“Hôm nay không ngồi trong xe thêm một lúc nữa à?”

Anh quay lại cười.

Rồi anh nói một câu mà đến giờ tôi vẫn nhớ:

“Bây giờ anh không cần phải tự thuyết phục mình nữa.”