Vì sao phải đếm hành khách trước chuyến bay
Bạn đã bao giờ ngồi yên vị trên máy bay, thắt dây an toàn, điện thoại chuyển sang chế độ máy bay, chuẩn bị ngủ một giấc thật ngon thì bỗng thấy tiếp viên đi qua đi lại, nhìn từng hàng ghế và đếm người chưa?
Có thể bạn sẽ nghĩ: Ủa, vé đã bán rồi, boarding pass cũng đã quét rồi, chẳng lẽ hãng hàng không không biết có bao nhiêu người lên máy bay hay sao?
Thậm chí, đôi khi máy bay đã đóng cửa, chuẩn bị lăn bánh ra đường băng thì lại có thông báo tìm một hành khách nào đó chưa lên máy bay. Sau đó, nhân viên mặt đất phải quay lại khoang hành lý để tìm và lấy một chiếc vali xuống.
Nghe có vẻ hơi phiền phức. Một người không lên máy bay thì cứ để cái vali của họ bay trước một chuyến cũng có sao đâu?
Thực tế, đây là một trong những nguyên tắc quan trọng của an ninh hàng không. Và câu chuyện đằng sau nó thú vị hơn chúng ta nghĩ.
1. Vì sao tiếp viên phải đếm hành khách trước khi máy bay cất cánh?
Đầu tiên, cần hiểu rằng hãng hàng không không chỉ cần biết có bao nhiêu người mua vé, mà còn phải xác nhận chính xác có bao nhiêu người thực sự lên máy bay.
Hai con số này đôi khi không giống nhau.
Một hành khách có thể đã check-in trực tuyến, qua cửa an ninh, thậm chí đã có mặt tại khu vực chờ nhưng cuối cùng lại không lên máy bay vì nhiều lý do: đi nhầm cửa ra máy bay, ngủ quên, bị trễ chuyến nối chuyến hoặc đơn giản là quyết định không bay nữa.
Vì vậy, trước khi máy bay khởi hành, hãng hàng không phải hoàn tất việc đối chiếu số lượng hành khách thực tế với danh sách hành khách (Passenger Manifest).
Quá trình này có thể bao gồm:
- Nhân viên tại cửa ra máy bay quét boarding pass để xác nhận hành khách đã lên máy bay.
- Hệ thống ghi nhận những người đã boarding và những người chưa xuất hiện.
- Tổ bay kiểm tra số lượng hành khách thực tế trên máy bay và đối chiếu với thông tin chuyến bay.
- Nếu có chênh lệch, nhân viên phải xác minh trước khi cho máy bay khởi hành.
Việc đếm người trong cabin vì thế không đơn thuần là một thao tác cho có. Nó giúp phát hiện những sai lệch giữa dữ liệu trên hệ thống và tình hình thực tế.
Hãy tưởng tượng hệ thống ghi nhận 180 người đã lên máy bay nhưng thực tế chỉ có 179 người. Một người đang ở đâu đó trong sân bay, còn chiếc máy bay thì đang chuẩn bị cất cánh.
Đây không phải lúc để mọi người nhún vai và bảo: “Chắc người ta quên lên!”
2. Vì sao hành lý của người không lên máy bay phải được lấy xuống?
Hãy tưởng tượng bạn đi du lịch, đã gửi một chiếc vali 25 kg vào khoang hành lý ký gửi. Tuy nhiên, vì một lý do nào đó, bạn không lên máy bay. Nếu hãng hàng không cứ để chiếc vali đó bay đến điểm đến trong khi chủ nhân vẫn đang ở sân bay thì sẽ xảy ra một vấn đề an ninh.
Đó là hành lý không có chủ nhân đi cùng (Unaccompanied Baggage).
Theo hướng dẫn an ninh hành lý của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), hành lý ký gửi phải được xác định rõ là hành lý có chủ nhân đi cùng hay không đi cùng trên chuyến bay.
Nói cách khác, hãng hàng không phải biết chiếc vali đó thuộc về ai và người đó có thực sự đang ở trên máy bay hay không.
Lý do quan trọng nhất là ngăn chặn nguy cơ một người cố tình gửi vật nguy hiểm lên máy bay nhưng bản thân họ không có mặt trên chuyến bay đó.
Nghe có vẻ giống kịch bản phim hành động, nhưng đây là một rủi ro an ninh mà ngành hàng không phải nghiêm túc kiểm soát.
Chính vì vậy, khi phát hiện một hành khách đã ký gửi hành lý nhưng không lên máy bay, hãng hàng không phải xác định vị trí chiếc vali tương ứng với hành khách đó.
Nếu hành lý chưa được phép vận chuyển theo quy trình an ninh dành cho hành lý không có chủ nhân đi cùng, nó sẽ phải được lấy khỏi máy bay trước khi khởi hành.
3. Hành lý đã qua máy soi an ninh rồi, tại sao vẫn phải lấy xuống?
Đây có lẽ là câu hỏi mà nhiều người sẽ thắc mắc.
Chẳng phải tất cả hành lý ký gửi đều đã được đưa qua máy quét X-ray trước khi được chất lên máy bay hay sao?
Đúng! Nhưng việc kiểm tra hành lý và việc xác nhận hành lý có chủ nhân đi cùng là hai vấn đề khác nhau.
Máy soi an ninh giúp phát hiện những vật phẩm nguy hiểm bên trong vali. Trong khi đó, quy trình đối chiếu hành khách và hành lý (Passenger/Baggage Reconciliation) giúp xác định mối liên hệ giữa chiếc vali và người sở hữu nó.
Một chiếc vali có thể đã vượt qua khâu kiểm tra an ninh nhưng điều đó không có nghĩa là hãng hàng không có thể bỏ qua việc xác nhận chủ nhân của nó có mặt trên chuyến bay hay không.
Theo tài liệu Hold Baggage Security Procedures của IATA, hành lý không có chủ nhân đi cùng phải được nhận diện và áp dụng các biện pháp kiểm soát an ninh phù hợp trước khi được vận chuyển.
Đáng chú ý, không phải mọi trường hợp đều bắt buộc phải dỡ hành lý xuống. Quy trình xử lý còn phụ thuộc vào quy định của quốc gia, kết quả kiểm tra an ninh và đánh giá rủi ro của hãng hàng không.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, việc lấy hành lý xuống và kiểm tra lại là lựa chọn cần thiết để đảm bảo an toàn.
4. Nếu hành khách không lên máy bay thì nhân viên tìm vali bằng cách nào?
Bạn có thể hình dung việc tìm một chiếc vali trong khoang hành lý của máy bay giống như tìm một món đồ trong một căn phòng rất lớn, ngoại trừ việc căn phòng đó có thể chứa hàng trăm chiếc vali trông gần như giống nhau.
May mắn là nhân viên sân bay không phải mở từng chiếc vali để tìm.
Khi làm thủ tục ký gửi, mỗi kiện hành lý sẽ được gắn một thẻ hành lý (Baggage Tag) có mã số riêng. Mã này được liên kết với thông tin hành khách và chuyến bay.
Hệ thống của hãng hàng không có thể xác định:
- Hành khách nào đã ký gửi hành lý.
- Mã số của từng kiện hành lý.
- Hành khách nào đã hoàn tất boarding.
- Kiện hành lý nào cần được kiểm tra hoặc lấy xuống.
Khi phát hiện một hành khách không xuất hiện tại cửa máy bay, nhân viên sẽ sử dụng thông tin trên hệ thống để xác định những kiện hành lý thuộc về người đó.
Nhân viên mặt đất sau đó sẽ tìm đúng chiếc vali trong khoang hàng hóa và thực hiện việc lấy xuống theo yêu cầu của hãng hàng không.
Toàn bộ quá trình này được hỗ trợ bởi các hệ thống quản lý hành khách và hành lý, chứ không phải nhân viên sân bay phải nhớ mặt từng người rồi đoán xem vali nào thuộc về ai.
5. Nếu hành khách không lên máy bay vì lý do bất khả kháng thì sao?
Không phải trường hợp nào hành khách vắng mặt cũng xuất phát từ ý định đáng ngờ.
Ví dụ, bạn đang trên chuyến bay nối chuyến nhưng chuyến trước bị delay. Khi bạn chạy đến cửa ra máy bay tiếp theo thì cửa đã đóng.
Trong trường hợp này, chiếc vali của bạn có thể đã được chuyển đến chuyến bay tiếp theo, trong khi bạn vẫn đang mắc kẹt ở sân bay trung chuyển.
Đây là tình huống mà các hãng hàng không phải xử lý theo quy trình riêng.
Theo hướng dẫn của IATA, hành lý không có chủ nhân đi cùng vẫn có thể được vận chuyển nếu được nhận diện đúng, đáp ứng các yêu cầu kiểm soát an ninh và được hãng hàng không chấp thuận.
Nói cách khác, không phải cứ hành khách không lên máy bay là chiếc vali chắc chắn phải bị lấy xuống trong mọi trường hợp. Nhưng hãng hàng không không thể đơn giản bỏ qua sự khác biệt đó.
An toàn luôn là ưu tiên hàng đầu, kể cả khi điều đó khiến chuyến bay phải chờ thêm một chút.